Trafo bakımı elektrik üretim tesisleri, dağıtım şebekeleri, iletim hatları, endüstriyel tesisler veya şehir içi hatlar gibi birçok noktada düzenli olarak uygulanması gereken zorunlu bir işlemdir. Endüstriyel tesisler veya üretim tesisleri gibi noktalarda özellikle dışarıdan alınacak hizmetler ile tamamlanması gereken bir mevzuattır. Genellikle de standart bir tesis içerisinde her yıl minimum 1 defa bu bakımın yaptırılması bir mecburiyettir.
Bakım, elektrik şebekelerinde ve tesisatlarında herhangi bir noktada gerçekleştirilebilecek hayat kurtarıcı ve verimlilik arttıran bir işlemdir. Bugün bir tesisat veya şebeke içerisindeki her nokta elektrik ile direkt olarak bağlantılı olduğu için düzenli bakım gerekliliği ortaya çıkar. Yine transformatörler alternatif akım devreleri içerisinde frekans değişimi gerçekleştirmeden akım ve voltaj dönüşümü sağlayarak statik şekilde çalışan ekipmanlardır. Bu ekipmanlarda da düzenli trafo bakımı ayrı bir hizmet türü olarak uygulanır.
Trafo, giriş ve çıkış sargıları arasında hareketli parçaya sahip olmadan manyetik bir alana sahip olduğu için akım dönüşümü gerçekleştirir. Yükseltici, alçaltıcı, otomatik, ölçüm gerçekleştirici ve yalıtım sağlayıcı trafolar değişen noktalarda değişen amaçlar ile kullanılır. Bugün elektrik dağıtım şebekelerinden santrallere, mahalle dağıtım hatlarından hastanelere ve fabrikalardan kamu kurumlarına kadar her noktada yer alırlar. Bulunduğu noktada da can ve mal güvenliği açısından bir mevzuat gereği trafo bakımı periyodik şekilde yapılmalıdır.
Bulunduğu noktadaki görev şekline, kapasitesine ve türüne bağlı değişiklik oluşturabilse de her trafo için genel periyodik bakımlar yılda en az 1 defa gerçekleştirilmelidir. Genellikle de standart koşullar altında çok zorlayıcı bir etki olmadan çalışan trafolarda yıllık 1 adet bakım uygulanması idealdir.
Bazı noktalarda ise standart koşulların çok daha üstünde yoğun bir yük ve zorlayıcı dış koşullar ile çalışan trafolardan bahsetmek mümkündür. Örnek olarak makine sanayi, otomotiv sanayi veya havacılık sanayi gibi birçok noktada trafolar çok zorlu koşullarda yoğun bir şekilde çalışırlar. Yoğun hava koşulları, yüksek yük ve toz gibi birçok faktör bu ekipmanlarda zorlama oluşturduğu için bakım işlemlerinin 6 aylık periyotlar ile yapılması daha doğrudur.
Öte yandan trafo periyodik kontrolü temel olarak bir işletme veya tesis içerisinde görevlendirilmiş personeller tarafından da yüzeysel olarak her ay ya da her hafta ve bazen her gün yapılmalıdır. Elektrik mühendisliği veya teknisyenliği konusunda eğitimini tamamlayarak deneyim elde etmiş ve sertifikalı bir personel tesis içerisinde görevlendirildikten sonra örnek olarak günlük bakımda aşağıdaki noktalara dikkat ederek trafoyu mutlaka gözden geçirir.
Tesis içi düzenli günlük ve aylık kontroller ile birlikte de periyodik kontrollerde trafoda herhangi bir sorun bulunuyorsa giderilmesi, genel çevre ve iç bakımlarının yapılması, temizlik sağlanması ve daha verimli çalışma oluşturulması üzerinde durulur.
Elektrik santralleri, şebekeler, tesisler, ağır sanayi kuruluşları veya kurumlar içerisinde trafo bakımı periyodik bir şekilde yaptırılmadığında trafo zaman içerisinde hasara uğrayabilir, çalışma sistemindeki tüm küçük veya büyük ekipmanlar sorun oluşturabilir ve büyük riskler ile karşılaşılabilir. Aynı zamanda cezai yaptırım ile karşılaşılması riski bulunmaktadır.
Elektrik santralleri, şebekeler ve tesislerde sadece trafo değil paratoner periyodik kontrol hizmetlerinin de aksatılmadan yaptırılması eş zamanlı bir durumdur. Çünkü yine paratonerler, trafonun gerçekleştirdiği görev kadar önemli bir görev sağlarlar ve bulundukları noktada elektrik akımının oluşturabileceği yüksek risklere karşı koruyuculuk oluştururlar. Aynı zamanda paratoner kontrolleri de trafo bakımı gibi bir yasal zorunluluktur ve yine aynı periyotta yılda en az 1 defa tekrarlanır.
Hem trafo hem paratoner hem de elektrik santralleri ve şebekeleri ile devrelerinde düzenli kontroller ve bakımlar yapılması hayat kurtarıcı ve maliyetlerinin yükselmesini önleyerek verimlilik sağlayıcı işlemlerdir. Trafo ve paratoner gibi ayrıntılar ideal koşullar altında çalıştırılmaya devam edildiği sürece onarım maliyetleri daha düşük olur ve enerjinin daha verimli şekilde kullanılmasını sağlarlar. Bu neden ile hangi noktada olursa olsun trafo bakımı aksatılmadan tam döneminde profesyonel bir hizmet ile yaptırılmalıdır.
